Terug naar artikelen

Tentoonstelling Deventer Boekenstad

Geschreven door Garrelt Verhoeven en Suzan Folkerts

2018 is een bijzonder jaar voor Deventer Boekenstad. Niet alleen viert de stad haar 1250-jarig bestaan, maar ook opent de 100-jarige Bibliotheek een nieuwe vestiging aan de Stromarkt. Om dit alles te vieren organiseren Deventer Verhaal en de Bibliotheek Deventer een dubbeltentoonstelling over Deventer Boekenstad. Twaalf eeuwen boekcultuur aan de IJssel.

Bij Deventer Boekenstad denken we nu aan de talrijke antiquariaten in de stad en natuurlijk aan de Deventer Boekenmarkt, de grootste van Europa. Hierachter gaat een rijke geschiedenis schuil van Deventer als boekenstad. Vanaf de dagen dat missionaris Lebuïnus 1250 jaar geleden de IJssel overstak en aan de oevers van de rivier een missiepost vestigde, lieten mensen hun sporen na in schrift. Het was het begin van twaalf eeuwen boekcultuur aan de IJssel.

De eerste boeken in Deventer werden door geestelijken geschreven, maar ook burgers tekenden hun handel en wandel steeds vaker op. De vijftiende eeuw vormde het hoogtepunt van de Deventer boekcultuur. Onder invloed van Geert Grote en zijn vernieuwingsbeweging Moderne Devotie werden in talloze religieuze gemeenschappen manuscripten gekopieerd. De omstreeks 1450 uitgevonden boekdrukkunst vond eveneens een vruchtbare voedingsbodem in Deventer. Al in 1477 vestigde Richard Pafraet zich als eerste boekdrukker in Deventer en in hetzelfde jaar kwam het vroegste gedrukte boek van zijn pers. Dit luidde het begin in van Deventer als drukkersstad. 

De ongekende bloei van Deventer als boekenstad in de vijftiende eeuw hing nauw samen met de florerende Latijnse school. Drukkers gaven immers vooral schoolboeken uit. In 1560 werd de Stadsbibliotheek opgericht, de oudste ‘openbare’ bibliotheek van het land! Toen in 1630 het Athenaeum Illustre werd opgericht, werd de Stadsbibliotheek bovendien de bibliotheek van deze stedelijke hogeschool. Hiermee werd de basis gelegd voor een wetenschappelijke collectie van allure.
Halverwege de achttiende eeuw zette Deventer de eerste schreden op weg naar industrialisatie. Ook de boekdrukkerij in de stad kreeg nieuw elan met het drukkers- en uitgeversgeslacht De Lange. Zij produceerden almanakken, school- en kinderboeken en prenten, zangbundels, populaire lectuur over historische onderwerpen, en verzorgde ook veel drukwerk voor de stad en andere opdrachtgevers. Ook de oude Athenaeumbibliotheek kreeg in de negentiende eeuw nieuw elan. In 1820 kwam de bibliotheek van de opgeheven Universiteit van Harderwijk naar Deventer. Het boekbezit werd daarmee meer dan verdrievoudigd.

In de twintigste eeuw groeide de grafische industrie in Deventer uit tot een bedrijfstak van formaat. Al In 1891 was Aebele Kluwer een nieuwe uitgeverij begonnen, die zou uitgroeien tot een concern van wereldformaat (nu Wolters Kluwer). In de vroege twintigste eeuw vestigden zich nog twee belangrijke nieuwe uitgeverijen zich in de stad: drukkerij De IJsel, specialiseerde zich in bijzonder drukwerk, en de N.V. Nederlandsche Diepdruk Inrichting (nu Roto Smeets), gespecialiseerd in geïllustreerde tijdschriften zoals de Margriet, de Libelle en de Donald Duck. 

In Museum De Waag  is van 18 november 2018 tot en met 3 maart 2019 een overzichtstentoonstelling te zien te zien over Deventer Boekenstad. Twaalf eeuwen boekcultuur aan de IJssel. Tevens verschijnt een begeleidend boek onder dezelfde titel, met historische inleidingen en aandacht voor de hoogtepunten uit de boekgeschiedenis van Deventer.

De Bibliotheek Deventer exposeert in de Proosdij, het oude gedeelte van de nieuwe bibliotheek aan de Stromarkt, topstukken uit de geschiedenis van de Athenaeumbibliotheek, ‘de Schatkamer van Deventer Boekenstad’. Tegelijk is in de boekenkasten van het nieuwe gebouw een digitaal boekenspoor te zien. In dit boekenspoor worden met tekst, beeld en animaties invloedrijke boeken uit de collectie van de Athenaeumbibliotheek actueel gemaakt. 

Museum De Waag, Brink 56
Bibliotheek Deventer, Stromarkt 17-19
Van 18-11-2018 t/m 03-03-2019

Openingstijden Museum De Waag
Dinsdag t/m zondag van 11.00 tot 17.00 uur
Volwassenen: € 9,00
Jeugd 13 t/m 18 jaar: € 2,50
Meer info

Openingstijden Bibliotheek Deventer
Maaandag t/m vrijdag van 09.00 - 20.00 uur
Zaterdag van 09.00 - 17.00 uur
Koopzondagen van 12.00 - 17.00 uur
Gratis entree.

— Einde. —